III.  Analiza wnętrza gminy Chojna

11. Charakterystyka rozwoju gminy – rys historyczny

Historia terenów należących obecnie do Gminy Chojna należy rozpatrywać w ramach szerszego historycznie ukształtowanego terenu zwanego Ziemią Chojeńską. Osadnictwo stałe ukształtowało się tu ok. VII – VIII w., a w IX w. Powstała sieć osadnictwa grodowego i otwartego. Mieszkańcami tej ziemi byli jedni z plemion Słowian Pomorskich. Przez ziemię chojeńską wiodły ważne szlaki handlowe: 
•	przeprawy na Odrze m.in. w Krajniku Dolnym prowadziły z ziem Wieletów do Wielkopolski,
•	z Kostrzynia do Chojny, gdzie przecinał się z traktem z Radogoszczy przez Krajnik, Chojnę i Sanik.,
•	z południa droga przez Chojnę łączyła tereny wzdłuż Odry od Krajnika aż do jej ujścia.

Tworzące się państwo polskie dostrzegło ważność tych ziem, jak i całego Pomorza Zachodniego z racji szlaków handlowych, dostępu do morza i naturalnych granic na północy i zachodzie. Około 963 r. Mieszko I włączył do państwa polskiego tereny zamieszkałe przez Licikawików w dorzeczu Warty i Odry. Późniejsze zwycięstwa Mieszka I utrwaliły przyłączenie Pomorza Zachodniego do Polski na około 200 lat. W 1124 r. za panowania Bolesława Krzywoustego, biskup Otton przeprowadził chrystianizację Pomorza. W II połowie XII i na początku XIII w. tereny ziemi chojeńskiej znajdowały się w obrębie dzielnicy wielkopolskiej. Podczas następnych wieków tereny te znajdowały się pod wpływami, zabiegami dyplomatycznymi i wojnami granicznymi pomiędzy książętami pomorskimi, Brandenburgią i Wielkopolską. 
Cały ten okres charakteryzował się intensywnym rozwojem osadnictwa, rolnictwa, rzemiosła i budownictwa. Z nadań książęcych i dostojników duchowych powstały liczne wsie i osady klasztorne, gospodarstwa zakonów rycerskich, wsie osadników lokowane na prawie niemieckim oraz folwarki rodów rycerskich. Od połowy XIII w. powstawały istniejące do dziś granitowe kościoły. 
Wojny w XVII w. spowodowały ogromne spustoszenia i wyludnienia wsi ziemi chojeńskiej. Pod koniec XVII w. nastąpił intensywny rozwój gospodarki folwarcznej, związany z zapotrzebowaniem na zboże i produkty rolne w Europie Zachodniej. Przyczyniło się to do dalszej komasacji ziemi w rękach rodów rycerskich. 
W II połowie XVII w. nastąpiła intensywna eksploatacja lasów dzięki usprawnieniu obróbki drewna w powstających wówczas masowo tartakach. 
W XVIII w. polityka królów pruskich przyczyniła się do rozwoju przemysłu cegielnego i żeglugi na terenach dzisiejszej Gminy Chojna. 
Rolniczy charakter omawianych terenów i niedostateczna sieć komunikacyjna przyczyniły się do powolnego rozwoju gospodarczego w XIX wieku. Przez Chojnę biegła tylko jedna droga z Berlina do Gdańska. Dopiero w 1853 r. oddano do użytku drogę bitą Chojna – Trzcińsko – Myślibórz, a w 1864 r. trakt z Cedyni do Chojny. Pierwszą linię kolejowa Chojna – Godków – Kostrzyń otwarto w 1876 r., a rok później przedłużono do Gryfina i Szczecina. W 1892 r. powstała linia Godków – Siekierki, a w 1898 r. linia Pyrzyce – Trzcińsko – Godków. 
Rozwój infrastruktury komunikacyjnej i zjednoczenie Niemiec w 1870 r. spowodowało ożywienie w wielkotowarowej gospodarce rolnej ziemi chojeńskiej. Ziemia ta, podobnie jak i całe Pomorze, stała się ważnym rolniczym zapleczem wschodniej części dynamicznie rozwijających się gospodarczo i militarnie Niemiec. 
W ostatnich dziesięcioleciach XIX wieku obserwuje się wiele nowych przedsięwzięć budowlanych. Przebudowaniu uległa większa część średniowiecznych kościołów. Powstała nowa zabudowa folwarków i gospodarstwa chłopskich, a także okazałe rezydencje właścicieli majątków. Rozwinął się przemysł rolno-spożywczy (gorzelnie, płatkarnie, młyny) oraz cegielnie. Powstała w tym okresie zabudowa decyduje o dzisiejszym krajobrazie miejscowości gminy. 
Okres pierwszej wojny światowej przyniósł stagnację w gospodarce i spadek liczby ludności. 

Działania wojenne w końcu II wojny światowej nie spowodowały większych zniszczeń poza miastem Chojna oraz wsią Grabowo. 
Po 1945 r. nastąpiły gruntowne zmiany społeczno-ekonomiczne i polityczne na tych terenach. Przeobrażenia te przyczyniły się do powstania nowego modelu wsi uspołecznionej. Sektor uspołeczniony typowy dla gospodarki socjalistycznej reprezentowały Państwowe Gospodarstwa Rolne, które przejęły dawne zabudowania folwarczne jako bazę gospodarczą i zatrudniały do pracy najemnych pracowników.
Do wsi pegeerowskich na terenie gminy Gościno można zaliczyć: Grzybno, Białęgi, Czartoryja, Strzelczyn, Bara, Graniczna, Kamienny Jaz, Krzymów i Łaziszcze. 
Przełom polityczno-gospodarczy w 1989 roku doprowadził do zmian struktur gospodarczych i społecznych oraz do uruchomienia wolnorynkowych zasad gospodarowania. Nastąpił upadek uspołecznionych gospodarstw rolnych, które przeszły do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, poszukującej dzierżawców mogących powstrzymać dekapitalizację majątku. Restrukturyzacja przedsiębiorstw doprowadziła do redukcji zatrudnienia i gwałtownego wzrostu bezrobocia w gminie. 

12. Stan obecny gminy

MIESZKALNICTWO

Sytuacja mieszkaniowa na terenie Gminy Chojna oceniana jest na średnią w skali województwa. Na mieszkalnictwo składają się głównie budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne popegeerowskie, budownictwo jednorodzinne i siedliska rolne, a także w niewielkim stopniu budownictwo spółdzielcze lub zakładowe.
Budownictwo mieszkaniowe skoncentrowane jest przede wszystkim w Chojnie skupiającej większość mieszkańców gminy oraz we miejscowościach: Krajnik Górny, Krajnik Dolny, Grzybno, Krzymów i Nawodna.
Bieżące inwestycje w zakresie budownictwa mieszkaniowego są bardzo ograniczone. Z większych inwestycji w ostatnim czasie oddano do użytku osiedle powstałe po wyremontowaniu koszar należących w przeszłości do wojsk radzieckich.

ADMINISTRACJA

Na terenie Gminy Chojna funkcjonuje wiele jednostek administracyjnych i instytucji. Wyróżniamy tu:
•	Urząd Miasta i Gminy (Rada Miejska i Zarząd),
•	Straż Ochrony Przyrody – Liga Ochrony Przyrody,
•	Straż Miejska,
•	Ośrodek Pomocy Społecznej,
•	Polski Czerwony Krzyż,
•	Gminna Administracja Szkół,
•	Komisariat Policji,
•	9 jednostek ochotniczej straży pożarnej (podlegające Komendzie Powiatowej państwowej Straży Pożarnej w Gryfinie.
Instytucje podległe pod Urząd Wojewódzki, Urzędy Rejonowe Powiatowe i centralne:
•	Delegatura Zachodniopomorskiego Kuratorium Oświaty (nadzór nad przedszkolem, szkołami podstawowymi i gimnazjum),
•	Filia Wydziału Spraw Obywatelskich – Biuro Paszportowe,
•	Kolegium ds. Wykroczeń przy Sadzie Rejonowym w Gryfinie,
•	Oddział Wydziału Infrastruktury Technicznej i Komunikacji Starostwa Powiatowego w Gryfinie,
•	Agencja Inspektoratu PZU Gryfino,
•	Punkt Doradztwa Regionalnego Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich w Baszkowicach,
•	Placówka Terenowa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Stowarzyszenia i związki:
•	Chojeńsko-Gryfińskie Stowarzyszenie Wspólnoty Europy,
•	SD – Klub Miejsko-Gminny,
•	SRDP,
•	Polski Związek Emerytów, rencistów i Inwalidów – Stowarzyszenie Wyższej Użyteczności – Oddział Miejski,
•	Koło Łowieckie “Jeleń”,
•	Polski Związek Byłych Więźniów Politycznych i Obozów Koncentracyjnych,
•	Polskie Stowarzyszenie Diabetyków – Koło Terenowe.

Jednostki administracji niezespolonej:
•	Nadleśnictwo Chojna w Chojnie,
•	Strażnica Straży Granicznej – Oddział Straży Granicznej w Chojnie,
•	Urząd Celny w Krajniku Dolnym.

EDUKACJA I OŚWIATA

PRZEDSZKOLA
Na terenie gminy funkcjonuje jedno 6-cio oddziałowe przedszkole w mieście Chojna przeznaczone na 175 dzieci. W przedszkolu zatrudnionych jest 12 osób (personel pedagogiczny) i ¾ etatu w administracji. 
Wychowanie przedszkolne dla dzieci z grupy “0” prowadzone jest w przedszkolach i szkołach podstawowych (za wyjątkiem nr 1).

SZKOŁY PODSTAWOWE I GIMNAZJUM
Od września 1999 roku na terenie Gminy Chojna funkcjonuje 10 szkół podstawowych (w tym dwie zlokalizowane w mieście Chojna) oraz jedno gimnazjum obsługujące cały obszar gminy. Lokalizację szkół, ich wyposażenie oraz liczbę uczniów i nauczycieli przedstawia poniższa tabela:

Lp.	Szkoła	Liczba uczniów	Liczba nauczycieli	S.g. - sala gimnastyczna,
Ś – świetlica,
B - biblioteka	
1.	Zespół Szkół Chojna 
– gimnazjum + wygasająca SP Nr 1)	393+248=641	48	S.g., Ś, B	
2.	SP Nr 2 Chojna	451	36	S.g., Ś, B	
3.	SP Brwice	76	12		
4.	SP Godków	82	11		
5.	SP Grzybno	97	11		
6.	SP Krajnik Górny	57	11		
7.	SP Krzymów	116	13	S.g., Ś	
8.	SP Lisie Pole	106	10	Ś	
9.	SP Nawodna	104	13		
10.	SP Strzelczyn	122	10		
RAZEM	1 852	175		

Dowozami do szkół objętych jest 682 uczniów:
-	435 uczniów korzysta ze zleconych usług dowozowych (prywatni przewoźnicy),
-	244 uczniów korzysta z usług PKS,
-	3 uczniów dowożonych jest samochodem prywatnym.
Od 1 września 1999 r. uruchomiono w Chojnie linię autobusową łączącą centrum miasta z osiedlem Lotnisko. 
Tylko do dwóch szkół (SP Nawodna i SP Grzybno) nie ma dowozu dzieci. 

W 1999 r. we wszystkich placówkach wykonano remonty.
Wszystkie szkoły wiejskie otrzymały komputery z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. 

Zespół Szkół Chojna został wyposażony przez gminę w pracownię internetową (druga pracownia została przekazana przez MEN). Sala gimnastyczna i aula została wyremontowana, a cała szkoła wymalowana. Szkoła została doposażona w pomoce naukowe i w sprzęt audiowizualny. Dokonano także wymiany kotłowni z węglowo-koksowej na olejową. W najbliższym czasie planowana jest wymiana stolarki okiennej oraz usytuowanie toalet wewnątrz budynku.
W SP Strzelczyn wymieniono stolarkę okienną, zamontowano toalety wewnątrz budynku oraz wymalowano obiekt.
W SP Krzymów wymieniono kotłownię na olejową.

Najważniejszą inwestycją jest budowa sali gimnastycznej w Nawodnej. Zaplanowano także rozbudowę szkoły w Brwicach (wykonano projekt).

SZKOŁY ŚREDNIE
Na terenie gminy w mieście Chojna znajdują się dwie szkoły średnie:
•	Zespół Szkół Zawodowych,
•	Liceum Ogólnokształcące. 

Do tych szkół uczęszcza młodzież z Gminy Chojna oraz z gmin sąsiednich. Obydwie szkoły dysponują internatem. 

Ponadto, w mieście Chojna mieszczą się:
•	Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy (128 dzieci),
•	Poradnia psychologiczno-Pedagogiczna, podlegająca pod Starostwo w Gryfinie

KULTURA

Do placówek upowszechniania kultury w mieście Chojna zaliczamy:
•	Chojeńskie Centrum Kultury (z siedzibą w ratuszu),
•	Oddziałową Bibliotekę Publiczną (z siedzibą w ratuszu),
•	Bibliotekę Pedagogiczną przy L.O.

Chojeńskie Centrum Kultury dysponuje salą widowiskową, salą kinową, pracowniami, salą gier i studiem muzycznym.

Na terenach wiejskich funkcjonują w większości sale wiejskie i świetlice. Ponadto we wsi Godków znajduje się biblioteka. 
Do większych miejscowości nie dysponujących obiektami upowszechniania kultury należy zaliczyć: Brwice, Czartoryja i Krzymów.

IMPREZY PLANOWANE PRZEZ CENTRUM KULTURY W CHOJNIE
Chojeńskie Centrum Kultury corocznie planuje szereg imprez kulturalnych na terenie miasta i gminy Chojna współorganizowanych wraz z radą i zarządem Miejskim lub innymi sponsorami. Wśród najważniejszych, zaplanowanych na rok 2000 można wymienić:
•	Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy – koncerty,
•	Wystawa prac plastycznych zespołu “Inspiracje”,
•	Turniej piosenki “Nowa Miłosna” (współorganizator: Radio PLUS),
•	Ferie zimowe ’2000,
•	Festyn Majowy,
•	Dni Chojny ‘2000,
•	Wystawa fotografii profesjonalnej,
•	Dni Integracji Europejskiej, Przyjaźni i Tolerancji – Chojna ‘2000,
•	Chojeńskie Dożynki Dekanalno- Gminne,
•	Dzień Edukacji narodowej – koncert,
•	Kolędy Polskie – koncert świąteczny.

WYPOSAŻENIE BIBLIOTEK
Wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Gmina Chojna dysponowała księgozbiorem w ilości 65,1 tys. woluminów. Daje to wskaźnik 4 619,7 na tysiąc mieszkańców (średnia dla miasto-gmin województwa wynosi 4 542,2 na 1000 mieszkańców). 
Liczba ludności na jedną placówkę biblioteczną wynosiła 2 348 w mieście Chojna i 2 030 w miasto-gminach.

SPORT

Na terenie miasta Chojna funkcjonuje Klub Sportowy “Odra” dysponujący stadionem i boiskiem sportowym przy ul. Wojska Polskiego. 
Na terenie Gminy Chojna działają następujące kluby sportowe (dysponujące boiskami sportowymi):
•	Klub Sportowy “Sparta” w miejscowości Godków Osiedle,
•	Klub Sportowy “Hetman” w miejscowości Grzybno,
•	Klub Sportowy “Kłos” w miejscowości Kamienny Jaz,
•	Klub Sportowy “Grom” w miejscowości Krajnik Dolny,
•	Klub Sportowy “Klon” w miejscowości Krzymów,
•	Klub Sportowy “Sparta” w miejscowości Nawodna.

We wsiach: Czartoryja, Jelenin i Strzelczyn, Łaziszcze istnieją wydzielone tereny do gry w piłkę nożną, a w miejscowościach: Grabowo, Kamienny Jaz, Krajnik Dolny, Lisie Pole i Zatoń Dolna znajdują się place zabaw. We wsiach: Brwice, Godków Wieś, Grzybno, Krajnik Górny, Lisie Pole oraz w Strzelczynie znajdują się szkolne boiska sportowe. 
Najbardziej zauważalny brak urządzeń sportowych występuje we wsi Mętno i Narost.

OPIEKA ZDROWIA 

Wszystkie obiekty z zakresu ochrony zdrowia zlokalizowane są na terenie miasta Chojna. Należą do nich:
•	Przychodnia Rejonowa (zasięg obsługi: cały obszar gminy),
•	Poradnia Dziecięca,
•	Przychodnia lekarska PKP,
•	Pogotowie Ratunkowe,
•	Prywatne gabinety lekarskie i stomatologiczne,
•	Apteki.

Liczba zatrudnionego personelu służby zdrowia na 10 tys. mieszkańców w Gminie Chojna na tle gmin miejsko-wiejskich regionu przedstawia się następująco:

WYSZCZEGÓLNIENIE	GMINA CHOJNA	WOJEWÓDZTWO	
Lekarze	5,0	12,5	
Lekarze-dentyści	2,1	2,7	
Pielęgniarki	16,3	39,9	
Położne	2,1	6,7	
Farmaceuci	2,1	1,8	
Powyższe dane wskazują na niższy poziom zaspokojenia potrzeb w zakresie ochrony zdrowia w gminie Chojna od przeciętnego w województwie. Dane te nie uwzględniają jednak jednostek specjalistycznych obsługujących powiat Gryfiński. Z uwagi na wdrażanie reformy służby zdrowia, dostosowanie poziomu ochrony zdrowia do rzeczywistych potrzeb będzie możliwe po 2-3 latach funkcjonowania tej reformy i po wdrożeniu instytucji lekarza rodzinnego. 
Umieszczenie w jednym budynku Pogotowia Ratunkowego i Straży Pożarnej zgodnie z zamierzeniami samorządu służyć będzie skróceniu czasu reakcji tych służb od chwili powiadomienia oraz zapewni ich prawidłowe współdziałanie.

OPIEKA SPOŁECZNA

Na terenie miasta i gminy Chojna funkcja opieki społecznej pełniona jest przez Ośrodek Pomocy Społecznej mieszczący się w budynku Rady Miejskiej. 
Ośrodek ten poza zadaniami wynikającymi z ustawy o pomocy społecznej, wykonuje szereg prac dodatkowych m.in. z zakresu poradnictwa i pomocy w załatwianiu spraw dotyczących podopiecznych, organizacji wypoczynku dla dzieci z rodzin ubogich. W 1998 r. liczba osób uzyskujących świadczenia (w ramach zadań własnych i zleconych) wyniosła 897 (559 rodzin).
Z inicjatywy Ośrodka powstanie w Chojnie Środowiskowy Dom Pomocy Społecznej.

13. Analiza wnętrza gminy na podstawie warsztatów

Analiza wnętrza gminy jest wynikiem warsztatów przeprowadzonych w Urzędzie Gminy Chojna w dniach 28 i 29 września 1999 roku. Warsztaty, obok i spotkań z Zarządem Miasta i Gminy, stanowiły jeden z elementów konsultacji społecznej oraz identyfikacji najważniejszych problemów. Cele i zadania ustalone poniżej oparte są o znacznie szerszą bazę informacyjną, wizje lokalne w terenie i spotkania w otoczeniu gminy.
	Powyższe warsztaty obejmowały:
1.	Analizę słabych i mocnych stron oraz szans i zagrożeń (tzw. analiza SWOT)
2.	Analizę problemów i znalezienie problemu kluczowego,
3.	Hierarchię i analizę celów.

	Warsztaty przeprowadzone zostały w oparciu o opisaną w załącznikach metodę ZOPP. Jej niezbędne modyfikacje - dokonywane na bieżąco – wynikały z przyczyn obiektywnych, takich jak czas, miejsce i długość trwania warsztatów oraz doświadczenia moderatorów.

13.1.  Słabe strony gminy

Jako słabe strony wskazano jednoznacznie: bezrobocie, niedostateczny rozwój infrastruktury technicznej i stan ochrony środowiska, niedostateczny poziom poczucia bezpieczeństwa (ochrony mienia i osób oraz bezpieczeństwa socjalnego) i brak zainteresowania problemami wsi.

SŁABE STRONY GMINY CHOJNA

Zła kondycja rolnictwa
Brak możliwości kształtowania polityki rolnej przez gminę
Powszechny brak zainteresowania problemami wsi
Słabe gleby
Brak przetwórstwa płodów rolnych
Ubóstwo na terenach PGR-owskich

Zbyt mały budżet w stosunku do potrzeb gminy
Niski poziom usług medycznych
Niedoinwestowanie szkół
Nierozwiązany problem ubóstwa

Niedostateczny rozwój infrastruktury turystycznej i sportowej
Brak miejsc hotelowych
Słaba infrastruktura turystyczna
Słaba infrastruktura  sportowa (basen, hala widowiskowa)

Niezadowalający poziom poczucia bezpieczeństwa
Brak zawodowej straży pożarnej i ratownictwa
Brak wystarczającej liczby policjantów

Niezadowalający stan ochrony środowiska
Brak oczyszczalni
Zanieczyszczenie powietrza
Brak schroniska dla zwierząt

Zaniedbania w zakresie infrastruktury technicznej
Zła infrastruktura drogowa
Złe rozwiązania komunikacyjne
Brak gazu ziemnego
Brak oczyszczalni ścieków w Chojnie i kanalizacji sanitarnej w całej gminie

Niski poziom aktywności gospodarczej w gminie
Brak posterunku celnego
Brak perspektyw dla młodych
Nieuregulowane stosunki prawne nieruchomości i gruntów

Wysoki poziom bezrobocia

Odpływ młodzieży wykształconej z gminy

13.2. Mocne strony gminy

Za najważniejsze mocne strony uczestnicy warsztatów uznali:  potencjał ludzki oraz potencjał dla rozwoju turystyki, wolne tereny pod rozwój handlu i przemysłu oraz położenie geograficzne ponadto zabytki i przynależność do Euroregionu “Pomerania”.

MOCNE STRONY GMINY CHOJNA

Potencjały:
Potencjał tkwiący w ludziach
Potencjał dla rozwoju turystyki

Położenie geograficzne
Położenie komunikacyjne
Bliskość dużych miast
Położenie przy granicy z Niemcami
Przejście graniczne - sprzyjające rozwojowi działalności gospodarczej

Walory przyrodniczo-turystyczne
Czyste jeziora
Dolina Dolnej Odry (przyroda i ukształtowanie terenu)
Zabytki

Warunki dla rozwoju gospodarczego
Infrastruktura lotniska
Tania siła robocza
Wolne tereny pod rozwój handlu i przemysłu

Przynależność do Euroregionu "Pomerania"

Szkoły
Szkoły (dwie ponadpodstawowe)
Wodociągi
Stopień zwodociągowania gminy
Dobra woda w kranach

13.3. Analiza podstawowych problemów gminy 

Podstawowym problemem gminy jest zbyt słaby budżet w stosunku do potrzeb i aspiracji społeczności gminnej. W powszechnym odczuciu jest to “brak pieniędzy na wszystko”. Cecha ta nie wyróżnia jednak Gminy Chojna w stosunku do pozostałych gmin. We wszystkich gminach obserwowany jest ogromny “apetyt na rozwój”, dlatego też poniższa lista problemów obejmuje także postulaty adresowane do Rządu. 

	W wyniku wstępnej identyfikacji grupa planująca zgłosiła 55 problemów. W wyniku dyskusji nad każdym z nich wyłoniono 12 grup problemów charakterystycznych dla gminy. Dalsza analiza “drzewa problemów” doprowadziła do uzgodnienia przez grupę problemu kluczowego. Stwierdzono, że kluczowy problem to: 

NIEZADOWALAJĄCY POZIOM ROZWOJU GMINY

	Występuje pewna trudność formułowania kluczowego problemu lub celu, który z jednej strony uwzględniałby specyfikę gminy a z drugiej strony byłby wystarczająco ogólny i dostosowany do potrzeb strategii. Dlatego też problemy kluczowe, misje lub cele strategiczne gmin (także województw) mogą być podobnie formułowane. Dopiero analiza problemów niższego rzędu ukazuje specyfikę gminy. Listy konkretnych działań mających służyć likwidacji podobnie sformułowanych problemów będą się z pewnością bardzo różniły w poszczególnych gminach. Podstawową wartością podobnych opracowań jest bowiem zbudowanie właściwej struktury celów, ukazanie preferencji w rozwiązywaniu problemów i zyskanie akceptacji dla działań władz gminy przez jej społeczność.

NIEZADOWALAJĄCY POZIOM ROZWOJU GMINY (problem kluczowy) jest konsekwencją nie rozwiązania zdefiniowanych poniżej 12 grup problemów podstawowych:

1.	NIEWYSTARCZAJĄCY STAN INFRASTRUKTURY

2.	NIEZADOWALAJĄCY STAN ŚRODOWISKA NATURALNEGO

3.	NIEZADOWALAJĄCY STAN BEZPIECZEŃSTWA

4.	NIEZADOWALAJĄCY STAN OCHRONY ZDROWIA

5.	NIEWYSTARCZAJĄCE DOFINANSOWANIE KULTURY

6.	BRAKI W ZAKRESIE EDUKACJI I SZKOLNICTWA

7.	WYSOKI POZIOM BEZROBOCIA

8.	SŁABY ROZWÓJ TURYSTYKI

9.	KONFLIKT POMIĘDZY PARKAMI A GMINĄ

10.	UPADEK ROLNICTWA

11.	BRAK MIESZKAŃ SOCJALNYCH

12.	BRAK SCHRONISKA DLA ZWIERZĄT

	Problemy te są wynikiem nakładania się zagadnień bardziej szczegółowych wskazujących na konkretne braki w sferze materialnej i niematerialnej.

Stosując inne podziały 12 problemów podstawowych można wyróżnić  grupy dotyczące:

a / sfery materialnej:
•	NIEWYSTARCZAJĄCY STAN INFRASTRUKTURY

•	BRAK MIESZKAŃ SOCJALNYCH

b/ jakości życia:

•	NIEZADOWALAJĄCY STAN ŚRODOWISKA NATURALNEGO

•	NIEZADOWALAJĄCY STAN BEZPIECZEŃSTWA

•	NIEZADOWALAJĄCY STAN OCHRONY ZDROWIA

•	WYSOKI POZIOM BEZROBOCIA

•	BRAK SCHRONISKA DLA ZWIERZĄT

c/ kultury i oświaty: 

•	NIEWYSTARCZAJĄCE DOFINANSOWANIE KULTURY

•	  BRAKI W ZAKRESIE EDUKACJI I SZKOLNICTWA

d/ gospodarki:

•	SŁABY ROZWÓJ TURYSTYKI

•	KONFLIKT POMIĘDZY PARKAMI A GMINĄ

•	UPADEK ROLNICTWA

Specyfikacja problemów niższego rzędu

	Poniższa specyfikacja problemów dokonana została zgodnie z podziałem na grupy tematyczne i przyporządkowane im zagadnienia wypracowane przez zespół planujący. Staraliśmy się ograniczyć nasze komentarze do niezbędnego minimum, aby nie zmieniać wagi i znaczenia zgłoszonych problemów.

W sferze materialnej:

NIEWYSTARCZAJĄCY STAN INFRASTRUKTURY		
jest konsekwencją między innymi:

•	Braku obwodnicy dla miasta Chojna
•	Niedostosowania dróg do obecnego taboru (słaba konstrukcja nawierzchni)
•	Braku połączeń komunikacyjnych wieś - miasto
•	Brak gazyfikacji w całej gminie
•	Brak kanalizacji ściekowej w całej gminie
•	Brak telefonów we wsiach Czartoryja i Brwice
•	Brak zwodociągowania miejscowości Zatoń Dolna
•	Zły stan istniejących stacji wodociągowych
•	Brak zabezpieczeń przeciwpowodziowych dla miejscowości: Krajnik Dolny i Zatoń Dolna

	Istniejąca infrastruktura drogowa ogranicza zdolność rozwojową gminy. Poważnym problemem jest potencjalne zagrożenie zapewnienia ciągłości dostaw wody ze względu na stan techniczny układu zasilającego. Do zapóźnień cywilizacyjnych zaliczono istniejący stan w zakresie sieci kanalizacyjnej i gazowej. Ponadto brak dostępności komunikacyjnej hamuje przemiany na wsi.

BRAK MIESZKAŃ SOCJALNYCH
jest konsekwencją: 

•	Braku środków budżetowych na rozwiązanie problemu mieszkań socjalnych

W sferze  jakości życia:

NISKIE DOCHODY BUDŻETOWE GMINY W STOSUNKU DO POTRZEB
	Samorząd nie ma wpływu na wielkość środków finansowych pozostających w jego dyspozycji, zwrócono m.in. uwagę na  zbyt mały udział gminy w podatkach od osób fizycznych i prawnych.

NIEZADOWALAJĄCY STAN ŚRODOWISKA NATURALNEGO
jest konsekwencją: 

•	Braku oczyszczalni ścieków
•	Braku kotłowni ekologicznych
•	Napływu zanieczyszczeń z Niemiec (celuloza, petrochemia)
•	Braku segregacji odpadów
•	Braku składowiska na odpady chemiczne i środki ochrony roślin 

	Dotychczas nierozwiązany został problem segregacji odpadów i składowania odpadów niebezpiecznych. Istnieje konflikt pomiędzy walorami przyrodniczymi i tendencjami w zakresie rozwoju gospodarczego. Brak jest wpływu na stan powietrza i wód powierzchniowych. Brak wpływu na wielkość zanieczyszczeń transgranicznych.

NIEZADOWALAJĄCY STAN BEZPIECZEŃSTWA
jest konsekwencją: 

•	Słabego wyposażenia straży pożarnej
•	Braku zawodowej straży pożarnej i ratownictwa technicznego
•	Brak poczucia bezpieczeństwa w zakresie ochrony osób i mienia (p. poż. i policja)
•	Braku monitoringu w mieście Chojna
•	Braku odpowiedniej liczby policjantów
•	Braku wyposażenia ochotniczych straż pożarnych wsi

ISTNIEJĄCA OCHRONA ZDROWIA
jest konsekwencją: 
		
•	Braku sprawnej obsługi medycznej
•	Braku przychodni specjalistycznej
•	Braku lekarzy rodzinnych 

	Zbyt mała jest dostępność usług medycznych. Niewystarczające jest bezpieczeństwo w zakresie ochrony zdrowia.

WYSOKI POZIOM BEZROBOCIA
jest konsekwencją: 

•	Braku miejsc pracy
•	Małej ilości zakładów pracy
•	Braku inwestorów strategicznych
•	Braku przetwórstwa owocowo-warzywnego
•	Braku wykorzystania terenów lotniska pod strefę rozwoju gospodarczego
•	Braku informacji dla bezrobotnych o sposobach tworzenia miejsc pracy (kursy, spotkania)
	
		Zbyt mała jest liczba miejsc pracy na terenie gminy, przy jednoczesnym braku dostępności komunikacyjnej do innych ośrodków. Brak jest wsparcia działań gminy w zakresie rozwoju gospodarczego strefy na terenie byłych JAR.

BRAK SCHRONISKA DLA ZWIERZĄT
jest konsekwencją: 

•	Trudnego do spełnienia wymogu ustawowego

Problem wynika z jednej strony z troski o bezpańskie zwierzęta a z drugiej strony brak jest możliwości przetrzymywania tych zwierząt. Część zwierząt może stanowić zagrożenie zdrowotne i komunikacyjne.

W sferze  kultury i oświaty:

NIEWYSTARCZAJĄCE DOFINANSOWANIE KULTURY
jest konsekwencją: 
		
•	Braku dofinansowania działalności folklorystycznej, teatru i kin
•	Słabo wyposażonych świetlic wiejskich 

	Brak środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb w zakresie oświaty i kultury.

EDUKACJA I SZKOLNICTWO
jest konsekwencją: 

•	Braku podstawowego zaplecza dla szkół podstawowych
•	Braku edukacji ekonomicznej

	Brak jest warunków dla zapewnienia podstawowych standardów w zakresie nauczania. Niski jest poziom edukacji ekonomicznej społeczeństwa.

W sferze gospodarki:

KONFLIKT POMIĘDZY PARKAMI A GMINĄ
jest konsekwencją: 

•	Wysokich kosztów dodatkowych opracowań dokumentacyjnych
•	Braku planu zagospodarowania parku
•	Braku współpracy z Euroregionem "Pomerania"
•	Braku świadomości o naszych prawach i obowiązkach wobec parku 

	Konflikt pomiędzy potrzeba ochrony walorów przyrodniczych i tendencjami w zakresie rozwoju gospodarczego. Brak wsparcia gminy w zakresie złagodzenia skutków ograniczeń rozwojowych wynikających z istnienia parku (np.: wsparcia w zakresie rozwoju turystyki, promocji, tworzenia nowych miejsc pracy, budowy kanalizacji itp.)
	
UPADEK ROLNICTWA
jest konsekwencją: 
		
•	Brak marketingu rolnego (brak liderów, przykładów)
•	Brak miejsc pracy na terenach wiejskich
•	Brak gospodarstw agroturystycznych

Zbyt wolne jest tempo przemian w rolnictwie.

SŁABY ROZWÓJ TURYSTYKI
jest konsekwencją: 

•	Brak infrastruktury turystycznej
•	Brak planów zagospodarowania turystycznego gminy (części południowej)
•	Brak wystarczającej promocji

13.4. Podsumowanie 

	Warsztaty z udziałem przedstawicieli społeczności gminy pozwalają stwierdzić, że w odczuciu mieszkańców Gmina Chojna powszechny jest niedostatek we wszystkich sferach życia społecznego (ochrona zdrowia, bezpieczeństwo, kultura, edukacja i  szkolnictwo oraz mieszkalnictwo) wynikający ze zbyt niskich dochodów budżetowych gminy w stosunku do potrzeb. W sferze gospodarczej za podstawowe uznano upadek rolnictwa, bezrobocie i słaby rozwój turystyki.

	Barierami uniemożliwiającymi przyśpieszony rozwój są:
•	Niewystarczający stan infrastruktury,
•	Niezadowalający stan środowiska naturalnego,
•	Konflikt pomiędzy parkami i gminą.

	Do mocnych stron i potencjałów gminy zaliczono dogodne warunki dla rozwoju rolnictwa i dostępność terenów inwestycyjnych oraz istniejącą działalność gospodarczą firm produkcyjno-handlowych. Atrakcyjne położenie geograficzne, zabytki kultury materialnej w połączeniu z istniejącą infrastrukturą oraz estetycznym wyglądem większości posesji tworzą dogodne warunki naturalne dla rozwoju turystyki.
	Uczestnicy warsztatów uznali, że istnieją dobre warunki organizacyjno-techniczne dla zrównoważonego rozwoju społecznego stwarzające jednocześnie możliwości przyciągnięcia turystów i inwestorów. Wykorzystanie tych warunków i możliwości wymaga poprawienia promocji gminy.